Dit hoeft niets te worden

Of hoe een stoornis kan onthullen hoe bijzonder het normale wel niet is. Het werd me voor het eerst duidelijk aan de universiteit. Dat afwijkingen interessant zijn om te ontdekken hoe de regels werken. Het moet iets met een vak over taalverwerving te maken gehad hebben. De Amerikaanse schrijfster Siri Hustvedt beschrijft in Een geschiedenis van mijn zenuwen het verhaal van een vrouw die haar eigen spiegelbeeld niet herkent. Iets wat bij jonge kinderen en dieren ook voorkomt. Ze zien hun spiegelbeeld als een vreemde. Naarmate we ouder worden, leren we ons spiegelbeeld als een deel van onszelf zien. De vrouw in het boek van Hustvedt niet. Kijkt ze naar haar handen, dan beseft ze dat die van haar zijn. Kijkt ze naar het beeld van haar handen in de spiegel, dan heeft ze geen idee van wie ze zijn. Hustvedt beschrijft hoe wetenschappers uit dergelijke verhalen dingen kunnen afleiden over hoe we naar onszelf kijken, hoe we onze identiteit en ons beeld over de wereld vormen. Bij ons thuis st...

Het is niet omdat het niet opvalt, dat het er niet is. Regelmatig lees ik getuigenissen van mensen met autisme die moedeloos worden als ze horen dat je dat niet ziet dat ze autistisch zijn. Die moedeloosheid herken ik wel. Bij mij schuilt daar een verlangen achter om te kunnen laten zien welke inspanning ik geleverd heb en nog altijd lever om de impact van mijn autisme (en adhd) niet in de weg te laten zitten van een doorsnee sociaal leven. Het gekke is dat ik vaak zelf nog niet altijd besef hoeveel inspanning de gewoonste dingen kosten. Net omdat het voor mij altijd geweest is wat ik gedaan heb. Die inspanning was de normaalste zaak van de wereld. Dat ik daardoor chronisch depressief en vermoeid geraakt ben en allerhande andere lichamelijke klachten heb ontwikkeld, dat ik in relaties terecht kwam die noch voor mezelf, noch voor mijn partners goed waren, dat ik er maar moeilijk in slaagde om een baan te behouden, heeft wel duidelijk gemaakt dat meer van hetzelfde niet meer werkt. Het b...

In een documentaire hoorde ik de Nederlandse fotograaf Erwin Olaf zijn ongenoegen uiten over slordige fotografie. Ik dacht toen nog dat hij wat overdreef. Ik vond hem een tikkeltje arrogant. Olaf maakt uitgepuurde en sterk gestileerde beelden. Je zou hem gerust een moderne maniërist kunnen noemen. Pas later begreep ik dat Olaf die uitspraak deed omdat hij wellicht geïrriteerd was door de gemakzucht waarmee beelden de wereld in gestuurd worden. Of hoe onzorgvuldigheid gemakshalve geduid wordt als expressie van artistieke vrijheid. Deze week verdiepte ik me nog eens in het werk van illustrator Quentin Blake , de Britse illustrator die de boeken van Roald Dahl voorzien heeft van prachtige tekeningen. Zowel de verhalen van Dahl als de tekeningen van Blake hebben op mij als kind een onvergetelijke indruk gemaakt. Blake tekent niet hyperrealistisch. Om iets herkenbaar te tekenen, hoeft je niet waarheidsgetrouw te tekenen, zo is zijn uitgangspunt. Het zal wel niet toevallig zijn dat ook het...

Het begint telkens zo Halverwege Groen dat neigt naar geel Naar oranje, rood Naar wit en grijs Blauw en weer naar groen Lang voor de omslag Van elk seizoen Voor het botten, bloeien,  Voor de bloemen en bladeren Er weer de brui aan geven En de vrieskou nagenoeg alles verstomt Daar begint het telkens zo Halverwege.

Zoals het wit Tussen de woorden En de lucht Tussen de druppels Regen En wat zich Tussen onze vingers bevindt Zoals wat zich afspeelt Tussen neuzen En tussen het einde Van een boek En het moment Dat je aan het volgende begint Zoals wat er van zee En tijd overblijft In de schelp Die in de palm van haar hand ligt Zoals alles Wat ontbeert Een soortelijk gewicht.

Wie hen kent Die weet: magnoliabloessems  Laten zich niet zomaar plukken Liever nog vallen ze achteloos Uit elkaar Wegwerpgebaar Dan in volle pracht Te blijven bloeien Nee, dan maar liever dood Gewoon van elke vorm Van bloem ontdaan Want zo zonder boom Geen betekenis meer Geen reden meer Van bestaan

Op oude foto's Zijn de straten (bijna) altijd leeg Zijn mensen vaag Een veeg, een zucht Geruchtjes leven In het licht Van wat neigt naar eeuwig Ternauwernood in beeld Voor even In een nieuwe film Zie ik vandaag Bomen kiemen, groeien Bloemen op- en openbloeien Loof dat ontvouwt en afsterft In een oogwenk Weer vergaan Naast de stam Van een gevallen woudreus Die daar honderden jaren Als het ware roerloos En vele levens lang Niets anders heeft gedaan.

Voor het eerst In hun leven Gingen ze Met z'n tweeën Naar een parenclub Om aan het einde Van de avond Met z'n tweeën Alleen achter te blijven.

Slapen is dagdromen voor gevorderden. Dagdromen is slapen voor beginners.

Zij was er al Aan de overkant Op het balkon Aan een tafeltje In de avondzon Haar kamerjas Over haar nachtjapon Zat ze Voor zich uit te staren Hield in haar ene hand Een krant met nieuws Uit een steeds Vreemder land Haar andere hand Tastend Alsof het nog kon Zijn hand,  Aan de andere kant Open De handpalm naar boven De vingers gebarend Kom, liefste, kom.

Het zomert zelden In de herfst Zoals het wintert In de lente.

Hetzelfde licht Dat jou en mij Aanraakt En van de weeromstuit Rechtsomkeer maakt Doet jou in donkerbruin En mij in heel lichtbruin Verschijnen De kleuren Van onze huid En ons haar Zouden zo verdwijnen Wanneer het licht Waarin wij zwemmen Zou opdrogen We zouden Zwart / wit Naar adem happen En op de tast Alsnog weer verder gaan De ogen van onze kinderen Zouden van hun werk ontdaan Ophouden te bestaan Verbeelding zou vervagen En stilaan in verklanking Of iets anders zinneprikkelend Overgaan. We zouden merken dat er Andere onderscheiden bestaan Die ons Al die tijd Waren ontgaan Mensen met een andere klankgeur Huidsmaak Of ademtoon Of verdwijningsvorm Het zou zo bestaan En we zouden heel even maar De wanhoop nabij zijn Omdat we niet langer weten Welk verschil ertoe doet En welk niet We zouden op goed geluk En soms ongelukkig Maar ten allen tijde blind Geloven Op de tast Ontdekken welke weg we moeten gaan Wie of wat te vertrouwen En te weten Wat het betekent Om te bestaan.