Dit hoeft niets te worden

de exquise specerijen die je gebruikt om je leven naar wens te kruiden het op smaak te brengen tot het enigszins verteerbaar zelfs een enkele keer verrukkelijk de stukken — wie haalt het in z’n hoofd om waarmee jij elk doorsnee ensemble weet op te leuken tot hot couture de curiosa die je collectie tot één van de meest begeerde ter wereld maken de — door toeval, maar dat hoeft niemand te weten — subliem  afwijkende creaties waar je je gasten steeds mee weet te verrassen waar blijf je het toch halen? ja, we mogen er wezen zolang we maar met weinig uitzonderlijk zorgvuldig en bij voorkeur minimaal gedoseerd gelimiteerd en precies  op de juiste manier verkeerd zijn

Het is niet Omdat je verdwaald bent Dat je niet Ergens terecht Kan zijn.

En net Wanneer je breekt Zal je zien Dat je niet stuk te krijgen bent

Vernis Maakt van rotzooi Geen kunst In het beste geval Blijft het allemaal Wat langer blinken Voor de tijd Onvermijdelijk Haar werk doet En de boel Pas echt Begint te stinken.

Vanmorgen las ik zoals veel andere mensen het nieuws dat acteur Aron Wade overleden is . De zinsnede "euthanasie heeft gepleegd" lijkt me hier zo misplaatst omdat ik dat woord "plegen" te veel associeer met woorden als "misdrijf" of "zelfmoord". Het nieuws van Wade komt binnen. Omdat ik zelf chronisch depressief ben. Stabiel ondertussen, maar het heeft er jarenlang anders uitgezien. Het verlangen naar een diepe, langdurige rust is ooit groter geweest. Ik heb nooit concrete plannen gemaakt, maar de dood als verlossing overwegen is me niet vreemd. Het komt ook binnen omdat ik vrienden en geliefden ken wiens verhaal lijkt op dat van Wade. Met wie ik daar ook open en eerlijke gesprekken over gevoerd heb. Iets wat me gelukt is omdat ik ooit van psychiater en mentor Luc Isebaert een prachtig verhaal te horen kreeg hierover. Als ik me het goed herinner, ging het verhaal over een dame op leeftijd die in het ziekenhuis verschillende ingrijpende behandelin...

Niet aan elke voet Die naast jou stapt Trekt de zwaartekracht Even hard Niet elke ademteug Die naast jou Ingeademd wordt Lucht even hard op

Zonder huid geen houvast Geen heimwee naar huis Geen weergaloos verlangen Om de wereld te verkennen Geen dremmelen, geen dralen Geen plek waar binnen even noch Niet buiten en buiten even noch niet binnen hoeft te zijn Geen tussenland dat zich door niets of niemand laat bezitten Waar niemand permanent kan wonen Behalve levenslang Geen schemer om vrijmoedig in te verdwalen Waar alles altijd precies het midden houdt tussen dag en nacht. Geen gesmoezel aan de deurpost Geen aarzelende eerste kus, geen aai over de bol Geen geroep en getier Geen kleren op straat Geen gehuil aan de voordeur Geen iemand die je weer binnenlaat Geen plek meer waar je nog zal zijn Geen plek meer waar je bent Geen plek meer waar je was Geen plek meer waar je heen kunt gaan. Zonder huid geen houvast Zonder drempels geen huis Zonder dood geen leven Geen reden van bestaan.

Neem een duif En zet die Op je hand Kijk er goed naar Je vingers En vraag je af Van waar die komen Wat er eerst was En hoe het kan Dit. Doe nu precies hetzelfde Met elke nerf En elke huidplooi Op elke vinger En bedenk dan Dat jij dit doet Met een duif Op je hand.

Stuur een brief Naar waar die niet moet zijn Met een antwoord Op een vraag Die nooit zal komen Verheug je Op wat voorbij is En pak zorgvuldig Het geschenk uit Dat je nog moet krijgen Wees verbaasd Over wat je al lang weet En vergeet voortdurend Morgen Hou de kaart Ondersteboven Draag je kleren Binnenstebuiten En spreek achterwaarts Terwijl je diep Diep Inademt Kom aan Telkens wanneer Je deze plek verlaat En voel je Voel je Voel je Thuis

Soms kan je gewoon vergeten wat je favoriete boek was. Althans, ik kan dat. En soms is er een ander boek dat dat ene boek weer in herinnering brengt. In The Garden Against Time vertelt schrijfster Olivia Laing het verhaal van haar tuin, een oude tuin in Suffolk die ze met grote toeweiding restaureerde. Laing vertelt over haar ervaringen, over de geschiedenis van haar tuin en over de geschiedenis van tuinen en tuinieren. En tussendoor mijmert ze over haar leven en over de wereld waarin haar tuin weer tot bloei komt. Het boek dat ik vergeten was, en dat ik me door Laings boek ineens weer herinnerde, is What is Landscape, van fotograaf John R Stilgoe. Geen foto's in het boek van Stilgoe, want het is een boek over taal, over luisteren. Stilgoe is gek op oude woordenboeken en hij is gefascineerd door hoe we onze relatie met het landschap gevat hebben in taal, door hoe oude en lokale taalgebruiken dingen in het landschap zichtbaar maken waar we ondertussen doof en blind voor zijn gewor...

Dankzij Ilse Noens leerde ik vandaag het Schotse lessenpakket LEANS kennen. LEANS helpt leerkrachten, leerlingen, ouders en ondersteuners omgaan met neurodiversiteit. Grasduinend door het pakket kwam ik bij een poster die het verschil uitlegt tussen "needs" en "wants", een verschil dat — voor veel neurodiverse mensen — van levensbelang is.  Eén van de eerste afbeeldingen uit het Schotse LEANS lessenpakket over neurodiversiteit legt het verschil uit tussen "needs" en "wants". Geen idee hoe ik dit zo 1-2-3 vertaal, maar wat ik wel weet is dat ik heel lang gedacht heb dat mijn "needs" gewoon "wants" waren. Anders gezegd, dat wat ik "nodig had", gewoon iets was wat ik "wilde", niet uit "noodzaak", maar omdat ik ernaar "verlangde". En zo werd het me ook voorgehouden door mijn omgeving, hetzij uit onwetendheid, hetzij uit onwil. Ik worstel er nog steeds mee. Vandaag heb ik al mijn plannen af...

Herstellen wordt vaak gereduceerd tot een individueel verhaal. En niet zelden ook tot een helden-verhaal. Omdat dat makkelijk vertelt. En omdat het ergens hoop geeft, te weten dat anderen je voor gingen om hun leven weer op de rails te krijgen. Maar het is in wezen een ontmenselijkende manier van naar herstel te kijken. Want wie goed luistert naar elk herstelverhaal, ontdekt al snel dat het een verhaal is van samen. Samenwerken, samen leven, samen luisteren, samen helen. Samen vallen en opstaan. Een verhaal van velen Herstel is, zeker als het om langdurige ziekte, chronische ziekte of mentale kwetsuren gaat, geen rechtlijnig verhaal. Een verhaal waarin "beter" niet het enige is wat telt, maar ook "niet slechter", "even beter", "goed genoeg", "menswaardig", "menselijkheid" en vele andere aspecten die het leven van iemand die lijdt betekenis geven. Zelf gaat mijn herstel grotendeels om het elke dag opnieuw ontdekken wat "go...

I. Je bekijken is je aanraken Maar dan zonder kringen Die het oppervlak verstoren Zonder echo die uitdijt Tot de oevers  Waar de eenden En de meerkoeten Nadobberen Tussen het riet Tot zelfs het zachtste gefluister Niet meer zichtbaar is. II. Je zou me niet herkennen Als je me zag Zoals ik me zie Wanneer ik naar je kijk III. Het is een hardnekkige vorm Van verdwalen Waardoor ik telkens weer Bij jou beland. IV. Waar jij bestaat Kan ik niet zijn Het is Als met de zandloper Volledig Ledig vol Een vorm van liefde Die veel weg heeft Van achtervolgingswaanzin V. Het gaat precies Om het deel Van het tegendeel Dat we delen VI. Wat zou er gebeurd zijn Als hij In plaats van jou Te willen kussen Zijn oor Voorzichtig Tegen het jouwe Had gelegd? VII. Wie o wie Wil Zoals het water De oever En zoals de oever Het water Zij aan zij Wandelen Met mij?

Als het nacht wordt Ga ik drijven Dan dobber ik Moeiteloos Over het water Niet langer vechtend En proestend om Voor even De waterlijn te halen Wat zuurstof te happen Net genoeg Om me voor een volgende teug Terug naar boven te vechten. Maar als de nacht valt Ga ik drijven Kan ik rustig ademhalen Weet ik me Volledig gedragen Door het even voorheen Nog nietsontziende water.

We zullen als laatste lachen Nog één keer in alle rust bloemen, bomen en andere planten ongestoord zien bloeien. We zullen bevrijd van alle ongedierte ten volle het resultaat van al ons werk kunnen aanschouwen. Onze daden Onze sporen Onze volmaakte wereld Waarin we voor één keer als laatste zullen lachen.

Elke wortel en elk haartje op die wortels die zich een weg banen door de aarde Elke stam die uit de kiem ontspruit Elke tak die zich afsplitst en elke tak die zich daar weer van af splitst Elk blad dat zich aan het einde van elke tak ontvouwt Is daar precies daar en nergens anders. En jij, waar wil jij zijn? Waar wil jij leven?

Het is alsof je in elke richting Op elk moment Ergens tegenaan duwt Alsof de lucht Iets stroperigs heeft Je waadt, je worstelt Je wroet Maar nergens kun je stranden Nergens zal je boven water komen. De hele wereld Volkomen Onontkoombaar.

Zoals zand ook vloeibaar Of tijd een vaste vorm Geel een geur Of stilte een kleur Kan zijn Zo is mijn vermoeidheid Ook een vorm Van pijn Die met geen maat Ooit nauwkeurig Te meten Zal zijn.

Labels. De dag dat ik de labels autisme en adhd kreeg, was de dag dat andere labels plaats ruimden: dommerik luiaard gek raar moeilijk lastig onhandelbaar ziek ongeduldig fantast moeilijke mens mislukte vader/partner/burger/... Want vergis je niet, nog voor er een helpend diagnostisch label is, hebben mensen al heel wat andere labels gekleefd die veel schadelijker en minder helpend zijn.  

Where does the blackbird end and where does the rest of the world begin, I wonder while he makes his way through our garden, looking for food. Does it all happen at the outer side of his skin, or at the end of his feathers (what does an end of a feather even look like)? And what about his song then? Should that be included too? Because wherever you hear it you know He is there, isn't he? Or are my words enough to separate him from the rest of the world as something (or someone) which makes sense to me? After a while he takes off to another place, where he – no doubt – will continue to make sense like every other blackbird I have never met before.

If the heart Was turned Into an individual It would die And everything else Would die With it There would simply be No more He or she Nor they or them Or us or we Or you Or me Because what then Would their purpose be If they were Only to exist For themselves

Dit verhaal illustreert perfect de (neurotypische) reflex om te veronderstellen dat wie een beperking heeft, ook over een soort superkracht moet beschikken op andere vlakken, want hoe overleef je anders in deze wereld? Eh, een beperking is wat het zegt dat het is. Het is iets wat je beperkt. Dit verhaal wijst ook op een blinde vlek in onze collectieve verbeelding van wat het leven met een beperking kan zijn. Ga eens na: in de literatuur of de filmwereld hebben personages met een beperking vaak bovenmenselijke krachten (of ze zijn buitengewoon slecht). Ze vervullen regelmatig de rol van "spiegel" of "eye-opener" voor personages en kijkers zonder beperking. Als mens met beperking krijg je dan de indruk dat als je een beperking hebt en je vindt die "superkracht" niet, of je hebt geen andere opzienbarende eigenschap, je niet eens mag bestaan alszijnde een volwaardige mens met beperking. Nee, er moet nog geschaafd, gezocht, getherapeut worden tot we die waardev...

Gisteren vond iemand het naar aanleiding van mijn bericht over mijn eerste fotografieles nodig om publiekelijk te suggereren dat mijn diagnoses een excuus waren om gedrag te vertonen dat bij die diagnose aansluit. Anders gezegd: door je diagnose ga je je net meer autistisch gedragen. Daarbovenop kreeg ik nog de suggestie mee dat dat laatste algemeen geweten is bij psychologen en psychiaters en dat ze daarom spaarzaam omspringen met diagnoses. Afsluitend werd me gevraagd hoe ik hiermee omging. Een belediging vermomd met een vraag. Ik pik dit niet langer. Ook al kan ik begrijpen waar het vandaan komt (eigen frustraties, kwetsuren door miskenning) en heb ik zelf evengoed mensen gekwetst met boosheid die voortkwam uit trauma waar zij niet voor verantwoordelijk waren. Tegen iedereen die meent te moeten oordelen of ik het recht heb om autistisch te zijn of add te hebben, en die meent te moeten oordelen of hoe ik denk, voel of leef wel 'past' bij wat volgens hen autisme of add hoort t...

De kop is eraf. Mijn eerste fotografieles als docent. Het waren Jeroen Brejou en Eva De Mulder van WISPER die me twee jaar geleden vroegen of ik geïnteresseerd zou zijn om fotografieles te geven. Ik had er net een fijne week fotograferen op zitten tijdens een zomercursus in Wange. Als vanzelf was ik Jeroen tijdens die week beginnen te assisteren met het begeleiden van medecursisten. En dat was me bijzonder goed bevallen. Niet in het minst omdat Jeroen het ook zo fijn maakte om met hem samen te werken. Toch twijfelde ik nog. Ik was autodidact en had geen palmares met vele expo's en publicaties, of een dik portfolio met opdrachten. Zou ik mensen wel iets kunnen leren? Een jaar later hakte ik de knoop door en besloot ik om, op vraag van Jeroen, iemand te vervangen voor een introductiedag over portretfotografie. Helaas moest ik op het laatste moment verstek laten gaan. Ik was overbelast en oververmoeid na een heftige periode. Wat me opnieuw deed twijfelen. Zou het wel lukken? Zou ik...

Er staat: één kilometer Maar het zijn er honderd Er staat: vijf minuten Maar ik zeg je: een eeuwigheid Er staat: eenvoudig Lees: onmogelijk, geen beginnen aan Er staat: gewoon de stappen volgen Neem maar van mij aan: ik ben nu al verdwaald Er staat: iedereen kan het Ik denk: dan ken je mij nog niet Er staat: het gaat voorbij Wanneer? Er staat: blijven ademen Ik denk: hoelang nog Voor ik thuis ben?

We hadden het erover terwijl we bij haar in de zetel zaten, onder een fleece deken. Dutjes. En hoe ze van levensbelang zijn. Voor ons toch. Bij uitbreiding ging het ook over rusten en het misverstand dat dat zoiets als vakantie was, of een snipperdag waarop je knus met een kop warme chocolademelk en een (namaak)vachtje voor een haardvuur(dvd) op de bank zit. "Rusten is de hel." Ik weet niet meer of zij het zei of ik. Maar we begrepen het allebei donders goed. Rusten, hoewel we het moeten doen (in het jargon heet zoiets: hersteltijd), is, zelfs met dekentjes, koppen dampende chocolademelk en een zacht knetterend haardvuur, allesbehalve een pretje. Waarom? Omdat je dan pas echt duidelijk voelt hoe uitgeput je bent en hoeveel pijn je lichaam doet, en hoe radeloos je brein wordt wanneer het merkt dat het je niet nog langer zal kunnen afleiden van je pijn, je vermoeidheid, honger, dorst, angst, twijfel en zo meer. Vandaag zag ik de dakwerkers die zich hier uit de naad werken e...

Toe Laat het nog een beetje open Niemand die beter weet: Zo'n kier, dat luistert nauw Te veel en voor je 't weet Kan je je nergens meer verbergen Te weinig en je krijgt het zo benauwd Ik laat alvast het licht aan op de gang Eén deur Blijft altijd open Zodat je weet Hier mag ik thuis zijn Mijn hele leven lang